Fotolexicon, 8e jaargang, nr. 15 (maart 1991) (nl)Marga Altena: Franz Ziegler

To refer to this article use this url: http://journal.depthoffield.eu/vol08/nr15/f04nl/en

Biografie

.


1893

Franciscus Xaverus Wilhelmus Josephus Ziegler wordt op 3 september geboren te Harderwijk. Zijn ouders zijn Alida Gerarda Bult, afkomstig uit Harderwijk, en Robert Mathias Ziegler, van oorsprong komend uit Boppard (Duitsland). Alvorens zich als fotograaf in Harderwijk te vestigen, woonde Robert Ziegler in Nijmegen, waar hij mogelijk zijn leertijd doorbracht bij fotograaf Wilhelm Ivens.

1905

De familie Ziegler verhuist naar Zwolle. Ziegler sr. neemt het fotoatelier aan de Nieuwe Markt 9 over van fotograaf J.A. Eelsingh. Het atelier in Harderwijk houdt hij ook nog enige tijd aan.

1911

Franz Ziegler vertrekt naar Ems (Duitsland) en geeft als beroep kelner op.

1912

Van 6 mei tot 31 oktober verblijft Franz Ziegler als leerling bij Salomon Goudsmit, fotograaf te Enschede. Goudsmit heeft een goedlopend bedrijf, met filialen te Zwolle, Groningen, Assen en Hengelo.

Eind oktober verlaat Ziegler Enschede in gezelschap van Heinrich Cronenberg, ook een bediende bij Goudsmit. Samen trekken zij bij een broer van Ziegler te Den Haag in. Franz Ziegler noemt zich dan 'photograaf’. Of Ziegler met Cronenberg een compagnonschap heeft willen aangaan, is niet duidelijk. Cronenberg vertrekt na korte tijd weer naar Enschede.

1916

Vanaf 1 juli staat Ziegler als fotograaf ingeschreven te Rotterdam. Van fotografische activiteiten in deze periode is niets bekend.

1917

Op 3 april verlaat Ziegler Rotterdam. Op 30 april is hij weer terug bij zijn vader in Zwolle.

1919

Franz Ziegler verblijft van 2 tot 16 juni bij de fotograaf Henri Berssenbrugge te Den Haag.

Deze leertijd duurt slechts twee weken, omdat Ziegler meent dat hij te weinig financiële en artistieke armslag krijgt.

1920

Vanaf 15 april staat Ziegler als fotograaf ingeschreven in Enschede. Het pand Langestraat 24 waar hij woont en werkt, is eigendom van zijn vroegere werkgever, Salomon Goudsmit. Het is mogelijk dat Ziegler niet alleen huurder was, maar ook een zakelijke overeenkomst met Goudsmit had gesloten.

In deze tijd maakt Ziegler kennis met Els Garretsen-Blijdestein, een amateurfotografe die een voorkeur heeft voor straattaferelen. Zij noemt hem later „een goede vriend en leermeester".

1921

Ziegler vertrekt op 2 september uit Enschede naar München. Het atelier op de Langestraat wordt overgenomen door fotograaf Jaro Harbrink, ook als huurder van Goudsmit.

In München gaat hij een opleiding volgen aan de Höhere Fachschule für Phototechnik.

Zieglers verblijf duurt van september 1921 tot december 1922. Waarschijnlijk behaalt hij in deze tijd een M.O.-akte Tekenen.

1923

Op 12 februari komt Ziegler via een omweg langs Enschede en Den Haag weer in Zwolle terug.

In deze tijd raakt Zieglers naam meer en meer bekend. Hij werkt samen met zijn vader en zijn zuster, Wilhelmina J.P. Ziegler, in het atelier aan de Nieuwe Markt in Zwolle.

1923-'26

Waarschijnlijk komt Ziegler in deze jaren in contact met de Haagse hoffotograaf H.F.J.M. Deutmann, eveneens afkomstig uit Zwolle. Ziegler noemt zich later een leerling van Deutmann. Wanneer Deutmann in 1926 overlijdt neemt Franz Ziegler zijn atelier in Den Haag over.

1925

Ziegler experimenteert met nieuwe mogelijkheden. Zijn 'duplofotografie', een methode die veel aandacht en waardering krijgt in de vakbladen, is hiervan een voorbeeld. Ziegler toont zijn werk veelvuldig op tentoonstellingen, waar bekroningen niet uitblijven. Hij houdt vaak voordrachten en schrijft over fotografie in het algemeen, over portretfotografie en over duplofotografie. Samen met Henri Berssenbrugge vertegenwoordigt Ziegler de vakfotografen in de redactie van het blad Cosmorama.

1927

Franz Ziegler verhuist naar Den Haag. Hij vestigt zich in Deutmanns atelier in de Zeestraat, nr. 55, en wordt daarmee buurman van Henri Berssenbrugge. In de twee volgende jaren voegen zich twee zusters van Ziegler bij hem, die meewerken in de zaak. Wilhelmina J.P. Ziegler behartigt de zakelijke belangen, terwijl Johanna J.W. Ziegler retoucheert. Ook komen er medewerkers uit Zwolle naar Den Haag: M. Francken en L.A.N.H.A. van Beurden. Ziegler krijgt de gelegenheid om Prins Hendrik te fotograferen.

Hij wint één van de tien vijfde prijzen van een door het blad American Photography uitgeschreven prijsvraag. Hij wordt toegelaten tot de Royal Photographic Society en mag de letters A.R.P.S. achter zijn naam zetten (Associate Royal Photographic Society).

1928

Ziegler maakt een portret van koningin-moeder Emma.

1929

Hij mag zich officieel hoffotograaf noemen. Behalve het hof en hoogwaardigheidsbekleders fotografeert hij de betere kringen van Den Haag. Zieglers vader, Robert M. Ziegler, trekt bij zijn zoon in. Zij noemen zich: 'Ziegler, Fotografische Ateliers', een samenwerking die vóór deze verhuizing ook al bestond. Voorheen liet Franz Ziegler foto's in Zwolle afwerken. Na het vertrek van Robert Ziegler uit Zwolle wordt het atelier op de Nieuwe Markt aldaar overgenomen door fotograaf Roosdorp.

1931

Robert M. Ziegler overlijdt op 12 september te Den Haag.

Een door Ziegler gemaakt portret van koningin Wilhelmina, wordt door grafisch ontwerper Piet Zwart gebruikt voor een ontwerp van drie postzegels. Zwart voert drie postzegels van respectievelijk 36 cent, 70 cent en 80 cent met gebruikmaking van Zieglers foto uit in fotomontage. De zegels van 36 en van 70 cent worden in 1931 uitgegeven, die van 80 cent in 1933.

1932

Het atelier in de Zeestraat wordt door brand verwoest. Ziegler krijgt het aanbod van Berssenbrugge om diens atelier en personeel te gebruiken tot de herstelwerkzaamheden achter de rug zijn. Twee maanden later is het atelier vernieuwd en verbeterd en behoort het tot één van de mooiste en modernste ateliers in Nederland.

Franz Ziegler verlooft zich met Mej. Margaretha Josephina (Greet) Cooijmans uit 's-Hertogenbosch.

1934

Franz Ziegler en Greet Gooijmans treden in het huwelijk. Uit dit huwelijk komen drie kinderen voort.

Een foto van Ziegler, een portret van koningin-moeder Emma, wordt gebruikt bij de opdruk van een postzegel, een ‘weldadigheidszegel’ ter bestrijding van de tuberculose. Waarschijnlijk zijn ook de ontwerpen van de Juliana- en Wilhelminazegel uit deze serie naar foto's van Ziegler gemaakt.

Ziegler maakt een studiereis naar Berlijn. Hij bezoekt er verschillende filmstudio's om de daar toegepaste verlichting te bestuderen. Bij thuiskomst wordt hem door Philips het voorstel gedaan mee te werken aan een onderzoek naar het gebruik van natriumlicht in de fotografie.

Zieglers bevindingen met dit licht, het zogenaamde Philoralicht, zijn meer dan bevredigend;het blijkt in het bijzonder voor portretfotografie zeer goed te gebruiken. Ziegler geeft lezingen en schrijft artikelen om het gebruik van Philoralicht in de fotografie te bevorderen.

De firma, Ziegler Fotografisch Atelier, wordt omgezet in een N.V.

1935

Ziegler is voorzitter van de NFPV (Nederlandse Fotografen Patroons Vereeniging), afdeling Den Haag. Hij is tevens mede-organisator van de tentoonstelling van de NFPV in Pulchri Studio.

1936

Ziegler wordt uitgenodigd de huwelijksreportage voor prinses Juliana en prins Bernhard te maken. Naast vele zwart-wit opnamen maakt hij een portret van het bruidspaar, geflankeerd door beide schoonmoeders, in zwart-wit èn in kleur.

1937

Atelier Ziegler verhuist van de Zeestraat naar de Alexanderstraat 12 in Den Haag.

1938

Ziegler reist naar Londen om voor de Royal Photographic Society een demonstratie van het Philoralicht te geven.

1939

In het voorjaar wordt Ziegler getroffen door een hersenbloeding, in oktober gevolgd door een tweede aanval die hem fataal wordt. Op 12 november overlijdt Franz Ziegler op zesenveertigjarige leeftijd te Den Haag.

Het fotoatelier wordt voortgezet onder leiding van zijn zuster en zijn medewerker Jaap Postma.

De N.V. Fotografisch Atelier Franz Ziegler blijft tot 1970 bestaan.